Dotacja z LGD a rodzaj działalności: kody PKD w strategii LSR

Niedawno szukałam „wykazu działalności szkodliwych na 2026 rok”. Klient chciał otworzyć wypożyczalnię sprzętu budowlanego i ogrodniczego z dotacją z LGD (Lokalnej Grupy Działania) i bał się, że jego branża jest na jakiejś czarnej liście. Na co dzień zajmuję się BHP, więc „szkodliwość” kojarzy mi się z warunkami pracy. Tu chodziło o coś innego: czy taka firma w ogóle może dostać pieniądze.

Odpowiedź jest prostsza, niż się wydaje. Dotacja z LGD nie ma ogólnopolskiej listy branż wykluczonych. Rozstrzyga strategia konkretnej LGD. Pokażę Ci, skąd się wziął mit takiej listy, jak wyglądają strategie z kodami PKD i bez nich, jak bronić branży, która nie jest priorytetem, i o co zapytać biuro LGD.

Czy dotacja z LGD ma listę działalności wykluczonych?

Nie ma. Zasady dla całej Polski ustala minister rolnictwa w wytycznych szczegółowych dla programu LEADER (wersja z 5 sierpnia 2026 r.). Nie znajdziesz w nich wykazu kodów PKD (Polskiej Klasyfikacji Działalności), którym odmawia się pomocy.

Samorząd województwa w Małopolsce, odpowiadając w sierpniu 2024 r. na pytania LGD o rozwój firmy, napisał, że ani wytyczne podstawowe, ani szczegółowe nie zawierają warunków odnoszących się do kodów PKD. Kody, jeśli są, wskazuje LSR, czyli lokalna strategia rozwoju.

O tym, czy Twoja branża dostanie pieniądze, decyduje strategia Twojej LGD i regulamin konkretnego naboru. Wytyczne wymagają, żeby to, na co bierzesz dotację, dotyczyło działalności spójnej z przedsięwzięciem ze strategii, w ramach którego odbywa się nabór (rozdział IV.3.2). Przedsięwzięcie to wydzielona część strategii, na przykład „zakładanie i rozwój firm usługowych”.

Z wyłączeń zapisanych w wytycznych firmy dotyczy przede wszystkim jedno: pomocy nie przyznaje się na projekty dotyczące świadczenia usług rolniczych (rozdział IV.3.1).

Skąd więc mit listy? W poprzednim programie, PROW 2014-2020 (Programie Rozwoju Obszarów Wiejskich), taki wykaz był. Rozporządzenie ministra rolnictwa z 24 września 2015 r. (§ 8) wyłączało m.in. górnictwo, produkcję chemikaliów i metali, transport lotniczy i kolejowy, gospodarkę magazynową oraz usługi wspomagające rolnictwo. Obecny program, PS WPR 2023-2027 (Plan Strategiczny dla Wspólnej Polityki Rolnej), takiej listy nie przeniósł.

A listy z tytoniem, paliwami kopalnymi czy rybołówstwem, które krążą w internecie? Pochodzą z innych dotacji. Rybołówstwo wyłączają zasady pomocy de minimis, czyli drobnej pomocy publicznej dla firm (rozporządzenie Komisji 2023/2831, art. 1). Tytoń i paliwa kopalne wyłącza Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (rozporządzenie 2021/1058, art. 7), więc ta lista dotyczy Cię także wtedy, gdy LGD ogłasza nabór z pieniędzy tego funduszu. W typowym naborze LGD na założenie firmy pierwszym dokumentem do przeczytania jest strategia.

Która LGD rozpatrzy Twój wniosek?

Każda LGD ma inną strategię, więc najpierw ustal, która Cię dotyczy. Przy premii na start, czyli wypłacanej ryczałtem pomocy na założenie firmy, wytyczne wymagają, żebyś od co najmniej roku był zameldowany na obszarze wiejskim objętym LSR (rozdział IV.2). Usługa albo inwestycja też ma być na tym obszarze (rozdział IV.3.1).

Liczy się przy tym obszar wiejski objęty strategią. Regulamin naboru na start w Stowarzyszeniu Kraina św. Anny, LGD z Opolszczyzny, nie zalicza do obszaru wiejskiego miast powyżej 20 tys. mieszkańców (§ 1 pkt 7). Jeśli jesteś zameldowany w takim mieście, warunku nie spełnisz. Czy Twoja gmina weszła do obszaru LGD, sprawdzisz w strategii.

Jak znaleźć swoją LGD, opisaliśmy krok po kroku we wpisie Jak sprawdzić, która Lokalna Grupa Działania obejmuje moją gminę.

Lokalna strategia rozwoju LGD: z listą kodów PKD albo bez niej

Strategie LGD spotkasz w dwóch odmianach. Od tego, którą masz przed sobą, zależy, jak sprawdzasz swoją branżę.

Strategia z listą kodów PKD

LGD wypisuje kody albo działy PKD branż, które chce wspierać. Przykład: wspomniana Kraina św. Anny w naborze na start dołączyła do regulaminu załącznik „Kody PKD objęte wsparciem”. Kody są pogrupowane w branże, m.in. usługi dla seniorów, zdrowie, edukację, energetykę, informatykę, produkt lokalny, turystykę i gastronomię, a także prace wykończeniowe i mechanikę pojazdów.

Sprawdź w kryteriach wyboru, co lista oznacza. W Krainie św. Anny kod spoza listy dostaje 0 pkt za branżę, ale wniosek nie odpada z tego powodu. W innych LGD lista bywa warunkiem wejścia do naboru. Jak to wygląda przy zamkniętej liście, pokazaliśmy we wpisie Dotacja dla firmy transportowej z LGD: branża, samochód i urząd pracy.

Strategia bez listy kodów

LGD opisuje słowami, jakie firmy chce wspierać. Przykład: LGD7 Kraina Nocy i Dni z Wielkopolski. W jej strategii w wersji z 9 września 2025 r. przedsięwzięcie 2.1 nazywa się „Podejmowanie i rozwój działalności gospodarczych usługowych, w tym gospodarstw agroturystycznych na obszarze LSR”. Kodów PKD w dokumencie nie ma.

Jest za to opis założeń przedsięwzięcia: „efektywne wykorzystanie walorów przyrodniczych, kulturowych oraz krajobrazowych obszaru LSR dla rozwoju oferty usługowej, ze szczególnym uwzględnieniem rozwoju turystyki wiejskiej”. Jako grupy docelowe strategia wymienia mieszkańców i turystów.

Tu nie pytasz „czy mam kod”, tylko „czy moja usługa pasuje do założeń przedsięwzięcia”. Bywa, że strategia sama zostawia furtkę. W jednej ze strategii, które czytałam, przedsięwzięcie dla firm też stawia na turystykę, ale dopuszcza wsparcie innych usług, jeśli poprawią jakość życia mieszkańców obszaru.

Taki zapis to Twój najlepszy argument, gdy Twojej branży nie wymieniono w strategii z nazwy. Nie daje jednak punktów ani gwarancji: o zgodności ze strategią decyduje LGD, a potem jeszcze urząd marszałkowski.

Jaki kod PKD ma Twoja działalność?

W obu odmianach strategii potrzebujesz właściwego kodu. Od 2025 r. obowiązuje klasyfikacja PKD 2025. Wynajem maszyn i urządzeń budowlanych to w niej podklasa 77.32.Z. Wypożyczanie gospodarstwom domowym sprzętu używanego przez amatorów, na przykład do majsterkowania, to 77.22.Z, a wynajem maszyn rolniczych i leśnych, np. ciągników, to 77.31.Z. Wypożyczalnia drobnego sprzętu może więc potrzebować innego kodu niż ta, która wynajmuje koparki.

Uważaj na wynajem z obsługą. Sprzęt budowlany razem z operatorem PKD 2025 zalicza do robót budowlanych (dział 43), a nie do wynajmu, więc strategia może go potraktować jak inną branżę. Maszyny rolnicze z obsługą to działalność usługowa wspomagająca produkcję roślinną (01.61.Z), a wytyczne wyłączają projekty dotyczące świadczenia usług rolniczych.

Branża dopuszczona, ale słabiej punktowana: jak ją uzasadnić w biznesplanie?

Zgodność ze strategią to dopiero wejście do naboru. Kolejność na liście ustalają kryteria wyboru, które LGD pisze sama. Mogą być dostępowe (bez nich wniosek odpada) albo rankingujące, czyli dające punkty (wytyczne, rozdział IV.4).

Branże, na których LGD najbardziej zależy, często dostają więcej punktów. W naborze opisanym we wpisie Dotacja z LGD na rozpoczęcie działalności: warunki, wkład własny i punkty usługi dla seniorów miały 6 pkt za branżę, turystyka 3 pkt, a pozostałe branże z listy 1 pkt.

Jeśli Twoja branża jest dopuszczona, ale nie jest priorytetem, przy wielu wnioskach możesz przegrać na punktach. Tego nie zmienisz. Możesz za to pokazać w biznesplanie, że Twoja firma robi dokładnie to, czego chce strategia:

• Użyj języka przedsięwzięcia. Jeśli strategia mówi o poprawie jakości życia mieszkańców, napisz, czyje życie i w czym poprawisz.
• Pokaż odbiorców z obszaru LSR. Przy wypożyczalni to na przykład ludzie, którzy budują się i remontują na wsi i potrzebują sprzętu ogrodniczego albo drobnego budowlanego na kilka dni.
• Policz sprzedaż ostrożnie. Biznesplan musi wskazać cel z planowaną sprzedażą, zakres działań i nakłady oraz Twoje zasoby i doświadczenie (wytyczne, rozdział IV.3.2). Przy premii na start musisz potem osiągnąć co najmniej 30% zakładanej sprzedaży do dnia, w którym upłynie pełny rok obrachunkowy od wypłaty premii, inaczej oddajesz całą premię (rozdział VII). Nie zawyżaj więc liczb.

Co jeszcze musi się znaleźć w tym dokumencie, opisaliśmy w tekście Biznesplan do wniosku o dotację z LGD: co musi zawierać.

O co zapytać biuro LGD przed pisaniem biznesplanu?

Wnioski wybiera LGD według kryteriów, które sama ustaliła. Dlatego zanim usiądziesz do biznesplanu, zadzwoń albo napisz do biura LGD i zapytaj o cztery rzeczy.

Najczęstsze pytania o dotację z LGD i rodzaj działalności

Pamiętaj: zanim zapytasz, czy Twoja branża jest „zakazana”, otwórz strategię swojej LGD i regulamin naboru. Tam jest odpowiedź, a gdzie jej brakuje, rozstrzyga biuro LGD. Jeśli wolisz, żeby ktoś przeczytał te dokumenty z Tobą, zobacz, jak pomagamy przy dotacjach z LGD.